ابهر - شناط ابهر حاليه محتوى است به سه محله : خلج‌آباد يا محلهء بالا ، درب مزدق يا محلهء پائين ، شناط كه به قدر يك ميدان با اين‌دو محله مسافت دارد . ليكن از حيث هوا و صفا و مكنت و زراعت و مردمان خوب بر اين‌دو محله برترى دارد . قصبهء حاليهء ابهر آب و هواى خوبى دارد و ابهر چاى ( تركى ) يا ابهر رود ( فارسى ) بلوك معتبر حاصل‌خيز پرمنفعت خمسه است و اين بلوك داراى هشتاد قريه و آبادى و سرچشمه [ است ] و منبع اين رودخانه از سلطانيه برمىخيزد ، زيرا شعبهء ديگر از آس‌پاس و سربند مىآيد ، اگرچه آبش بيشتر است و گواراتر ، ليكن بقاعدهء جغرافيائى چون شعبهء سلطانيه طولانىتر است او سرچشمه محسوب مىشود . فاضل‌آب آن تا سيادهن قزوين مىرود . ابهر چاى با هفت هزار و كسرى ماليات نقدى و به قدر از خالصه‌جات جنس مىدهد . دهات آباد خرم بسيار خوب دارد . نوكر ديوانىاش از سرباز ، توپچى و سوار بسيار است . خصوصا سوار داوطلبى بسيار دارد . شهر ابهر پنج حمام ، پنج مسجد [ دارد ] و چهار هزار خانوار است . چهار صد دكان از هر قبيل دارد . ماليات شهر ابهر و شناظ يكهزار و سيصد و هشتاد و چهار تومان و كسرى است . آثار تاريخى ابهر از ابنيه و آثار قديمه در اين شهر فعلا سه بنا باقى است : يكى قلعه‌اى است در سمت شرقى شهر مشهور به قلعهء داراب . مىگويند اسكندر مقدونى هم تعميرى در او كرده ، خشتهاى خام كه از ديوار قلعه بيرون مىآيد سه چارك طول و يك چارك قطر دارد . بعضى اوقات هم پول و بعضى اشياء هم بيرون آمده است . ديگرى مسجد جامع است كه معلوم نيست بناى آن از كى است . يعنى اهل ابهر نمىدانند . در كتاب مرآت البلدان شرح ابهر را خوب نوشته و الان حاضر ندارم . ديگرى حمام رستم است كه در عهد شاه سليمان صفوى بناشده . دختر رستم نامى بانى بوده . حالت حاليهء ابهر گنجايش بيش از اين را ندارد . گرفتن تقى خان دوشنبه 29 - امروز را به شناط براى رفتن حمام وعده داده بودم . مثلى است مىگويند « اگر فضول نبود شاه چه مىدانست پس قلعه كجاست » . حالا شناطيها هم به فضول بايد فحش بدهند . اما خير حمام بهانه بود . چند روز بود خيال داشتم در شناط